review
Nederlands Verzet: Oranje Zal Overwinnen!

Speluitgever Liberation Game Design bracht onlangs het spel: Nederlands Verzet: Oranje Zal Overwinnen! uit. Oranje Zal Overwinnen! (of ‘OZO’) is een coöperatief bordspel waarbij alle spelers bestaan uit verzetsstrijders in het stille verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het stille verzet zette zich in voor geweldloze acties tegen de bezetter en kwamen op die manier in opstand. Alle karakters in dit prachtige bordspel hebben aan het echte verzet deelgenomen en worden onderaan deze review vermeld. In dit spel proberen de spelers samen de doelen van de scenario’s te voltooien zonder dat dat de moraal of alibi’s het nulpunt bereiken. 

Foto: Janneke Ooms-Janssen

In Oranje Zal Overwinnen! krijgt iedere speler een set kaarten dat bij hun karakter past. Elke speelbeurt spelen zij de acties die op hun karakterkaarten staan, plus een nadelige actie van de bezetter. Deze acties zijn voor ieder karakter anders en passen bij het type verzet waar het karakter aan deelnam. Ook zijn er een aantal extra acties die door willekeurige spelers uitgevoerd kunnen worden, ongeacht of de speler aan de beurt is of niet. De beschikbaarheid van de acties loopt terug naarmate de moraal daalt. Naar welk doel de spelers toewerken is afhankelijk van het scenario dat wordt gespeeld. Beweeg je over het speelbord om onderduikers naar nieuwe locaties te begeleiden of help je de studentenverzetsgroep met het houden van illegale vergaderingen? Vaak is het nodig om je over het bord te bewegen waarbij routes steeds intensiever gepatrouilleerd worden en je steeds meer staande wordt gehouden door agenten of soldaten. Als je staande wordt gehouden en je hebt geen geldig ‘Ausweis’ of treinkaartje, dan speel je een Halt!-kaart. Een andere speler schetst een situatie waarbij jij een keuze moet maken. Elke keuze heeft een gevolg dat je nog niet kent en hoe hoger de rang van de officier die je staande houdt, hoe nadeliger het effect is. In de nachtfase gaan de bezetters op patrouille waardoor je niet uit kunt gaan van dezelfde veilige routes. ’s Nachts daalt de veiligheid van de locatie waar je overnacht, waarbij er een huiszoeking plaatsvindt als de veiligheid naar nul gaat. Zorg ervoor dat je het doel van het gekozen scenario haalt voordat jouw alibi of de moraal tot het nulpunt is gezakt, anders verliezen jullie het spel.

Oranje Zal Overwinnen! is een enorm uitgebreid expertspel. Het fijne is dat het zo flexibel is dat je het kunt aanpassen aan het gezelschap. De vijf scenario’s lopen op in moeilijkheid en per scenario kun je kiezen uit vier niveaus om dat scenario moeilijker of makkelijker te maken. Daarnaast kun je de korte versie van een scenario spelen, de wat overzichtelijkere achterkant van het speelbord gebruiken én kiezen uit de makkelijke of moeilijke kant van de individuele spelersborden. Dat maakt dat geen enkel potje hetzelfde is. OZO is prachtig vormgegeven en er is veel aandacht besteed aan de historische juistheid. Thematisch passen alle spelonderdelen ook goed bij het verhaal. Alle spelonderdelen grijpen goed in elkaar. Zodra er veel bezetters op het bord staan, merk je dat de moraal daalt, de veiligheid daalt en alles effect heeft op elkaar. Dit maakt OZO realistisch. Wel hadden er wat meer kaders in de handleiding gemogen. Er werd tijdens het spel nog veel gedebatteerd over hoe de spelregels te interpreteren. En omdat het speelbord niet erg intuïtief is, moest de handleiding vaak worden geraadpleegd. De speluitgever heeft aangegeven dat zij werken aan een versimpelde versie van Oranje Zal Overwinnen! Wij zijn erg benieuwd wat dit doet met het realistische beeld dat in deze uitgebreide versie wordt neergezet.

Foto: Janneke Ooms-Janssen

Ondanks dat je Oranje Zal Overwinnen! speelt met één tot vijf spelers, zijn er tien karakters beschikbaar met hun eigen talenten. Dit brengt nóg meer variatie met zich mee. Elk karakter heeft drie karakterkaarten met eigen acties en eigenschappen. Elke speelbeurt zijn dit dezelfde drie kaarten. Het zou overzichtelijker zijn als deze acties op één overzichtskaart zouden staan. Ook is het wat onduidelijk waarom een deel van de spelersborden in het Engels is en een deel in het Nederlands. Al met al is OZO een prachtig, meeslepend en uitgebreid expertspel met wat kleine aandachtspunten.

Verzetshelden:

Cornelia Glasbergen-Keukenmeester, Selma Velleman, Joke Folmer, Anda Kerkhoven, Jacoba van Tongeren, Anton de Kom, Frits Slomp, Jo Lokerman, Wim Blank, Filips Douma