Duitsland had Oscar Schindler, Nederland had Walter Süskind en Polen had Leopold Socha. Het Poolse In Darkness vertelt het verhaal van rioleringsmedewerker Leopold over hoe hij een groepje joden tijdens de Tweede Wereldoorlog redde. En tegelijk zijn zakken vulde. De film kwam al in 2011 uit, maar is binnenkort ook in de Nederlandse bioscoop te zien.
Videorecensie
Recensie
Rioleringsmedewerker wordt held
In Darkness vertelt het waargebeurde verhaal over Leopold Socha. Leopold (Robert Wieckiewicz) heeft een baan die niet veel mensen zullen willen, hij controleert samen met collega en vriend Szczepek de riolering onder Warschau. Tijdens de ontruiming (lees: slachtpartij) van één van de joodse ghetto’s door de Nazi’s, vluchten een tiental joden door de riolen. Leopold en Szczepek komen deze joden tegen. Ze zijn in eerste instantie wat argwanend om hulp te bieden, maar worden overtuigd doordat ze een flinke som geld kunnen verwachten. Vanaf dat moment helpt Leopold tegen betaling de joden: hij brengt ze eten, kleren en brengt ze in veiligheid wanneer de Duitsers de riolering beginnen te doorzoeken.
Holo-kitsch
Het probleem met films over de Holocaust is altijd hun entertainmentwaarde afwegen tegen het schokkende verhaal dat ze vertellen. Moet zo’n film beoordeeld worden op die eeuwige belangrijke les die het ons wil leren? Zelfs dan is In Darkness gedramatiseerd tot heroïsche proporties en neigt het meer naar schuldgevoel afkopen dan bewustwording. In simpelere woorden: het is gewoon niet zo gegaan. De film doet zijn best om het moeizame sentiment tussen de katholieke Polen en Joden te laten zien die al voor de invasie bestond, maar toch voelt dit onderbelicht. Met drie miljoen verdwenen Poolse joden en de grootste concentratiekampen gevestigd in Polen is de rol van de Pool in de Tweede Wereldoorlog toch dubieus te noemen. Waarom is In Darkness dan zo’n lofzang?
De film werkt vooral op de momenten wanneer het dit niet is: als Leopold dankbaar zijn zakken vult, zijn vrouw er niets van wil weten en wanneer Socha een groep joden die hem niet kunnen betalen in de steek laat. Na een tijd is hij echter zo gehecht geraakt aan zijn vluchtelingen dat ze hem niet meer hoeven betalen. Dat kunnen ze ook niet. Toch houdt hij de schijn hoog dat ze dat wel doen, zodat zijn collega geen argwaan krijgt. Dit maakt Leopold een interessant personage: niet geheel goed en niet geheel slecht. Zoals het vaak in de oorlog was. Regisseuse Agnieszka Holland kiest echter vaker voor het spektakel, dan voor het dilemma of de twijfel.
[one_half]
[/one_half][one_half_last]
[/one_half_last]
Slaapverwekkend langzaam
Met zijn twee uur en vierentwintig minuten is In Darkness een lange zit: een film die gedrogeerd is door zijn eigen behoefte aan onnodig langgerekte drama. Holland is vooral bezig een geschiedenisles te vertellen, meer dan een goede film te maken. Wel eentje waar dus wat van geleerd wordt, maar betreft entertainmentwaarde ondermaats scoort. Dat is jammer en had niet gehoeven. In Darkness’ grootste minpunt is dat hij zich langzaam en stroef voortbeweegt. De rest heeft te leiden onder zijn slome tempo. De acteurs spelen verdienstelijk, de kwaliteit van de productie is hoog en het verhaal spreekt eigenlijk al genoeg voor zichzelf. Als de joden eindelijk de putdeksel omhoogduwen en de zon weer zien wens je zelf ook al een tijdje buiten te staan.
In Darkness is de volgende episode in het Holo-kitsch genre. We kunnen ons allemaal weer een stukje minder schuldig voelen en wijzen naar de mensen die wel goed waren in de oorlog. De film lijkt een herhaling van zetten en roept vooral een ‘nu weten we het wel’-gevoel op. In Darkness is geen onaardige film, maar wel eentje die overduidelijk op het sentiment inspeelt en vooral daar weet te scoren.
