Veteraan-journalist Hans Beerekamp noemde deze week in het NRC DWDD University: De wereld van Klöpping de beste tv van de afgelopen maanden. Een reactie.
Eind april werd de eerste van drie afleveringen van DWDD University uitgezonden waarin zelfbenoemde Nederlandse technoviking Alexander Klöpping aan Matthijs van Nieuwkerk vertelt over Silicon Valley. De drie afleveringen (met de gepaste nummering 1.0 t/m 3.0) wijden vooral uit over de geschiedenis van het “Mekka voor nerds”, en lichten de grootste successen van de vallei uit, waaronder de titanen Apple, Facebook en Google.
Beerekamp omschreef in het NRC van 14 juni het programma aldus:
“Aanstekelijk en zeer geestig verhaalt supernerd Alexander Klöpping in drie delen van zijn avonturen in het Wonderland van Silicon Valley en ons aller toekomst.”
Zijn idealisme en woordkeuze zijn na het kijken van het programma niet vreemd: Silicon Valley wordt inderdaad geportretteerd als het baken van vooruitgang voor de Westerse samenleving en haar inwoners worden steevast nerds genoemd.
Beerekamp heeft gelijk wanneer hij DWDD University met Klöpping aanstekelijk noemt. Klöpping, die het programma draagt, is charmant, welbespraakt en weet meer van het onderwerp af dan hij (helaas) mag vertellen. Aan zijn zijde staat Matthijs van Nieuwkerk: immer knikkend en griezelig starend in Klöppings ogen. Van Nieuwkerk lijkt alert als een roofdier klaar te staan om de touwtjes van Klöpping over te nemen. Tot dit gebeurt, leidt hij als een basisschooldocent Klöppings verhaal in banen en geeft hij voldoende aanzetjes voor lachmomenten, opdat wij ons niet hoeven te vervelen gedurende 2,5 uur droge lesstof. DWDD maakt deze vreemde, magische wereld toegankelijk voor het brede publiek.
Hier struikelt het format van DWDD wederom. Enerzijds is het doel van dit ‘educatieve’ programma (het heet immers “University” en Matthijs noemt de studio een collegezaal) om meer inzicht te bieden in de wereld van Silicon Valley. Veel inhoud wordt echter niet geboden: vooral in de eerste aflevering, maar later evenzo, komt het college niet verder dan een visueel verfraaid Wikipedia-artikel. Jaartallen worden aangestipt en beroemdheden worden uitgelicht (de geleidelijke aankleding van een lege Silicon Valley-maquette is wel geweldig). Deze teleologische geschiedschrijving wordt begeleid door nostalgische afgoderij van werkelijk élke ontwikkeling die de afgelopen veertig jaar plaatsvond. In een interview met Klöpping in de eerste aflevering probeert Lee Felsenstein hier ironisch genoeg weerstand tegen te bieden, wanneer hij het ‘legendarische’ klaslokaal dat ze bezoeken niet als bedevaartsoord wil afstempelen. Tevergeefs, want Klöpping en Van Nieuwkerk doen het hoe dan ook. Tevens: wanneer drones uiteindelijk de revue passeren, rept niemand een woord over de ‘Drone War’ en Obama’s moordopdrachten in het Midden-Oosten. “Drones are awesome”, verklaart Klöpping enthousiast. Silicion Valley is een mythisch oord.
In een verbazingwekkend paradoxale tegenstelling tot de haast imperialistische weergave van Silicon Valley worden de deelnemers de technologische revolutie die er plaatsvindt aanhoudend gereduceerd tot nerds, hippies of een kruising ervan. Steve Wozniak is een vreemde snuiter en Steve Jobs waste zich nooit. Als een verwonderde dierentuinbezoeker wordt gevraagd “hoe herken je de nerds?”, “is dat ook typisch iets voor nerds?”. In de derde aflevering worden nerds zelfs gelijkgesteld aan “autistische mannen die een beetje klooien met technologie”. Deze aanmatigende toon is een fel contrast met de zogenaamde educatieve instelling en de verheerlijking in het programma. Alsof DWDD doodsbang is voor de ander, of voor de vervreemding van het eigen publiek, wordt in het format gekozen voor de veilige afstandname van nerds en hippies tot het beledigend wordt.
Het lijkt mij zeer onwaarschijnlijk dat het Klöppings idee was om deze neerbuigende houding te hanteren. Hóe de ontwikkelingen in Silicon Valley ons leven daadwerkelijk verbeteren, wat de grote techbedrijven als zelfbenoemde verlossers steeds claimen, wordt in het midden gelaten. Dit holle idealisme houdt weinig stand in de nasleep van de Drone War, exorbitante patentenoorlogen, en privacy-inbreuken door sociaalmediagebruik en vermeende samenwerkingen met het PRISM-project dat pas na de uitzending aan het licht kwam. Klöpping toont hiervan al door enigszins op de hoogte te zijn van de mogelijkheden van Google Glass, en door het holle privacy-gesprek dat hij met WhatsApp had zelf te doorzien, maar het mag niet baten.
Ongetwijfeld kan Klöpping beter, maar nu houdt ook hij het diep trieste idee van Nederlandse TV in stand, dat beroemdheid automatisch autoriteit betekent, terwijl het omgekeerde het geval zou moeten zijn. Als hij iets te vertellen heeft, laat het hem dan doen, in plaats van te cateren aan een publiek dat, gezien de cynische aanpak van de DWDD-redactie, aapjes wil kijken en niet na wil denken. Het is verre van “zeer geestig”.
