Grand Theft Auto III en GTA: Vice City hebben Rockstar Games geen windeieren gelegd. Beide spellen waren bestsellers op de PS2, werden door critici geloofd en rijkelijk besprenkeld met prijzen. GTA III was baanbrekend in zijn veelzijdige, open gameplay; Vice City had een sterrencast waar AA-producties in Hollywood alleen maar van kunnen dromen. Dat ontwikkelaar Rockstar North met het vervolg van de serie aan hoge verwachtingen moest voldoen, stond vast. In 2004, twee jaar na Vice City, kwam Grand Theft Auto: San Andreas uit, groter en ambitieuzer dan zijn voorgangers.
Terug naar Grove Street
[Tube]http://www.youtube.com/watch?v=-YjASEB59Cc&hd=1[/Tube]
De spelformule in GTA is na het derde deel nooit meer noemenswaardig veranderd; San Andreas is geen uitzondering. Wel is het speelterrein veel groter dan van de voorgangers, bevat het spel meer verschillende voertuigen en een scala aan vliegtuigen, helikopters en een jetpack. De GTA-reeks verplaatst zich van de Amerikaanse oostkust naar San Andreas, een gefictionaliseerd Californië, rond het jaar 1992. Het spel draait om Carl “CJ” Johnson, die na vijf jaar in Liberty City terugkeert naar zijn geboorteplaats Los Santos, om de begrafenis van zijn moeder bij te wonen. Vrijwel onmiddellijk na zijn aankomst op het vliegveld raakt hij verwikkeld in een complex plot van corruptie, verraad en kil geweld om cocaïne, geld en aanzien in de dystopische zwarte ghetto’s van San Andreas.
De troosteloze, vervallen wijk die CJ vijf jaar eerder ontvluchtte is een schel contrast met de opzichtige neonlichten van Vice City beach. De gang waar CJ ooit deel van uitmaakte heeft veel aan invloed ingeleverd: veel leden zijn verhuisd, aan de crack geraakt of dood. Wanneer zijn broer Sweet hem aanvalt om zijn vertrek naar Liberty City, besluit CJ boete te doen door thuis te blijven en shit weer recht te trekken.
Gas geven, schieten, terugrijden
Innovatief is San Andreas niet. Ondanks alle extra inhoud voelt het voltooien van een hoop routineuze opdrachten als lege vulling, ondanks het raamwerk van een goed plot, met het per straatblok terugveroveren van Los Santos en het halen van verplichte rijbewijzen als de grootste boosdoeners. De toevoeging van role playing-elementen zoals wapenbeheersing en uithoudingsvermogen die door training verbeteren zijn niet verkeerd, maar volkomen overbodig.
Hoogtepunten zijn de roof op een prestigieus maffiacasino en het stelen van een straaljager van een vliegdekschip. Enkele opdrachten in San Andreas zijn flink uitdagend, maar over het algemeen is het spel eenvoudig. Zeker voor de ervaren speler, wanneer deze de wapens meester is, is CJ als een onverslaanbare halfgod die met een eindeloze munitiepoel zijn vijanden verbant naar Hades en zich niet laat afschrikken door een eindeloze stroom impotente wetshandhavers (water is niet langer een Achilleshiel: CJ kan zwemmen). De voornaamste uitzondering hierop is de meedogenloze laatste missie, die makkelijk een halfuur voortsleept om de climax af te laten hangen van een bijzonder precaire stunt. Mislukt dit, dan mag de speler de laatste missie opnieuw beginnen.
San Andreas is enorm. De staat telt drie steden: Los Santos, San Fierro en Las Venturas, die respectievelijk Los Angeles, San Francisco en Las Vegas voorstellen. Uniek is het enorme platteland tussen de drie steden in, van kleine boerendorpjes tot woestijnachtige mesa’s. Het sleutelwoord is variatie: Las Venturas heeft glimmende casino’s, San Fierro is een mistige hippeburcht.
Sights ‘n sounds
Grafisch bracht het spel weinig vooruitgang op Vice City. Hoewel voertuigen er iets beter uitzien en personages minder enge gezichten hebben, is het spel nog steeds vrij blokkerig en zijn karaktermodellen houterig. Voor hen die gewend zijn aan de ragdoll physics van GTA IV, stelt San Andreas teleur met zijn spoor aan pannenkoekenlijken achter het bloedspoor van je auto. Auto’s ronken in San Andreas al wat beter dan de stofzuigermotoren van de vorige spellen. Ook wapens klinken allemaal als proppenschieters en kinderspeelgoed, iets waar Rockstar North tot nu toe nooit helemaal goed afgewerkt kreeg. De soundtrack is wederom gevuld met radiozenders gewijd aan genres vol met klassiekers. Bekende muzikanten zoals Axl Rose en George Clinton nemen fictieve dj-aliassen aan. Hoewel de soundtrack die van Vice City makkelijk evenaart, zullen de New Jack Swing of de gangsta rap van Death Row niet zo goed aanslaan bij het blanke, Europese publiek als de jaren ’70 en ’80-muziek van Vice City.
Als hoofdpersoon is CJ goed uitgewerkt. Het innerlijke conflict tussen zijn ambities en trouw aan zijn familie en afkomst is genuanceerd en een geloofwaardige drijfveer voor het plot. Overige personages reiken van hilarisch tot meeslepend tot diep kwaadaardig. Niet alleen is alle dialoog ontzettend gevat, de stemacteurs zijn feilloos. De onbekende Young Maylay is een goede Carl Johnson, maar het zijn de bekende acteurs die de show stelen: Samuel L. Jackson als de meedogenloze, corrupte agent Frank Tenpenny (hoewel zijn herkenbare stemgeluid de spelillusie soms doorbreekt), David Cross als de klunzige nerd Zero en wederom Bill Fitchner als de neurotische advocaat Ken Rosenberg. De echte ster in San Andreas is James Woods als Mike Toreno, een hyperactief, eloquent en pragmatisch geheim agent. Toreno komt eerst ten tonele als undercover-agent in een drugskartel. Later moet CJ allerlei uitdagende en ronduit levensgevaarlijke opdrachten voor een laconieke Toreno uitvoeren, met komisch resultaat. Nooit heeft Grand Theft Auto een beter personage voortgebracht.
[Tube]http://www.youtube.com/watch?v=RFep5wFUnRw&hd=1[/Tube]
