Aaron Sorkin heeft een missie met zijn serie The Newsroom (die sinds kort in zijn tweede seizoen zit): een kritische ontleding van de Amerikaanse journalistiek en de Republikeinse partij. De serie is doordrenkt met liberale fantasieën over hoe het journaal en de wereld eruit moeten zien. Sorkin maakt een klassieke fout, waardoor niemand zal luisteren.
Sorkins The Newsroom vertelt het verhaal van de Republikeinse nieuwslezer Will McAvoy, die samen met zijn team, het journaal wil veranderen. Hij is de tirannie van kijkcijfers zat en wil kwaliteitsjournalistiek bedrijven. Het resultaat is een journaal waarin vooral de Tea Party, de Republikeinen en conservatieven het zwaar te verduren krijgen. De serie lijkt daardoor soms meer op een aflevering van het journaal zoals Sorkin deze graag zou zien (dit alles verbloemd door er af en toe een werkvloerromance in te gooien). Interessant voor Democraten die munitie nodig hebben, maar het zal andersdenkenden snel wegjagen. Geen één conservatief gaat een serie kijken waarin zijn levensovertuigingen of opvattingen over politiek zo hardhandig de grond in worden gestampt. Wat wil Sorkin dan bereiken door dit te doen? Het antwoord lijkt vooral Republikeinen vernederen, zodat Sorkin zich hoog en machtig mag voelen. Als zijn agenda is Republikeinen te overtuigen van de onzin die hun partij spuwt is hij allesbehalve goed bezig.
The Newsroom heeft één van de beste openingsscènes van welke serie dan ook. In vijf minuten wordt de complete Amerikaanse politiek belachelijk gemaakt. In een studiodebat gaat Will McAvoy tekeer tegen zowel de liberalen als de conservatieven. Laten we het erop houden dat de Republikeinse missers groot uitgemeten zijn, en zelfs zo erg dat het voor ons Europeanen soms onbegrijpbaar is dat die hele partij bestaansrecht heeft. Interessanter is Will McAvoy’s sneer naar de Democraten (of liberalen in dit geval) door de vraag te stellen: “Als jullie zo slim zijn, waarom verliezen jullie dan altijd?”. Daarmee wordt één van de grote problemen van links zichtbaar; het probleem van de linkervleugel is dat ze niet de juiste retoriek aanslaan, ze spreken niet de taal van het volk. Daartegenover weet rechts in vattende beeldtaal te spreken en belangrijke thema’s aan zich te koppelen, links denkt dat abstracte feiten voor zich spreken, genuanceerde doelen begrijpbaar zijn en dat de waarheid sneller of later ‘van zelf’ zal boven borrelen als iedereen zich in het onderwerp verdiept heeft. In Nederland is vooral Geert Wilders goed in zich bedienen van retoriek, denk aan de tsunami van moslims, de terreur van hangjongeren, de fascistische Koran en de Brusselse maffia. Links verliest zichzelf in snobistisch en correct gedrag, want ze willen zich niet te verlagen tot ‘populistisch taalgebruik’. Grappig genoeg doet Sorkin met The Newsroom hetzelfde als dat wat hij de liberalen verwijt: hij bedient zich niet van beeldtaal en metaforen, maar presenteert de feiten zwart-op-wit door ze McAvoy hardop dreunend richting de kijker te zeggen. Hij begaat dezelfde fout als de liberalen door dezelfde retoriek aan te nemen.
[one_half][/one_half][one_half_last][/one_half_last]
Charlie Chaplin begon dezelfde fout met The Great Dictator. De film kreeg wisselende recensies van de recensenten. Zij vonden de film veel te politiek geladen. Chaplin ridiculiseerde Adolf Hitler in zijn eerste volwaardig gesproken film en in zijn eindspeech als dictator van Tomania hoor je Chaplins eigen opvattingen over de wereld terug. Het is een pleidooi voor vrede in een wereld vol wanhoop, een pleidooi op het geweten en het gezonde verstand dat ook links en The Newsroom doen, maar daardoor aan dovemansoren is gericht. De Verenigde Staten was tijdens het uitbrengen nog steeds vrienden met Nazi-Duitsland en in Engeland mocht de film niet eens vertoond worden in verband met de appeasementpolitiek. Wie was Chaplin om zo tekeer te gaan en zijn denkbeelden op te dringen aan zijn kijkers (en volgens de Verenigde Staten de staatshoofd van een bevriend land zo te schofferen)? De film werd uiteindelijk een commercieel succes toen de oorlog eenmaal aan de gang was, want iedereen wilde zien hoe de toen al legendarische Chaplin op geniale wijze de vijand te kijk zette.
Het probleem met dit soort boodschappen is vaak dat ze zo belerend en opdringerig worden gebracht, waardoor de kijker zich bewust wordt dat hij wordt gemanipuleerd. Dat roept automatisch een blokkade op voor de boodschap, want iedereen waant zichzelf een kritisch en individualistische denker die niet zomaar iets aanneemt van iemand anders. Als Sorkin daadwerkelijk iets wil veranderen in het denkpatroon van Republikeinen dan is The Newsroom niet de manier. Juist daar waar niet gevraagd wordt na te denken of geen missie duidelijk wordt verkondigd, nestelen zich politieke boodschappen en is ideologie op een succesvolle manier aan het werk.
Dit zien we heel goed terug in Nazi-Duitslands missie om het Duitse volk de Jood te doen haten. Der Ewige Jude (Hippler, 1940) was het liefdeskindje van propagandaminister Joseph Goebbels, maar hij was waarschijnlijk de enige. De film presenteert zich als documentaire en probeert op belachelijke wijze te suggereren dat de opkomst van Joden gelijkend is aan dat van ratten. De film werd een enorme flop: zelfs de meest doorgewinterde Nazi’s vonden de film veel te antisemitisch. Daartegenover deed het veel subtielere Jud Süß (Harlan, 1940) het beter bij het publiek, hoewel de film even erg doordrenkt was met antisemitisme als Der Ewige Jude. De film is een kostuumdrama over een ambitieuze joodse man, die land en hof vergiftigd met zijn hebzucht. Jud Süß wordt gezien als de meeste effectieve en succesvolle propagandafilm van Nazi-Duitsland.
Door het op de juist manier positioneren van deugden en zondes, normen en waarden worden ze makkelijker aangenomen. Dit zijn boodschappen die onderhuids kruipen zonder dat we er ooit eigenlijk bij stilstaan. Aaron Sorkin had eveneens, stereotypes, metaforen en beeldtaal moeten gebruiken, zou hij een verschil willen maken. Iets wat Max Brooks heel goed deed door zijn kritiek op de Amerikaanse overheid met World War Z te verwoorden; het werd de ultieme metafoor voor het falende beleid direct naar orkaan Katrina. Sorkin maakt de klassieke fout door de feiten zonder opsmeer te presenteren en als je het dan nog oneens bent met hem, heb je je niet verdiept of het niet begrepen. Nu voelt The Newsroom vooral aan als een serie om te laten zien hoe slim Democraten wel niet zijn en hoe dom Republikeinen. Dat voelt vies, naar, betweterig en vooral onacceptabel aan. Jammer voor Sorkin, want stiekem heeft hij wel gelijk.
