Maandenlang door de Zwitserse bergen reizen om spaarzame groene plekjes te vinden voor je enorme kudde schapen: je moet er maar voor kiezen. Manuel von Stürler volgt twee herders die deze keuze hebben gemaakt in het meditatieve Winter Nomads.
Pascal Eguisier (54) is een doorgewinterde schaapsherder: al 33 jaar leidt hij grote groepen schapen elke winter in hun transhumance, de trek van zo’n vier maanden naar groenere gebieden waar de schapen kunnen grazen. De 28-jarige Carole Noblanc verruilde haar leven als diëtiste in Bretagne om zich bij Pascal aan te sluiten en de enige vrouwelijke transhumanceherder van Zwitserland – en misschien wel van heel Europa – te worden. Samen met zo’n 800 schapen, een stel honden en een paar pakezels vormt dit duo het onderwerp van Winter Nomads (Hiver Nomade), die in 2012 de European Film Award voor beste documentaire won maar pas vanaf begin volgend jaar in Nederlandse filmzalen draait.
Manuel von Stürler is eigenlijk een trombonist en componist voor film- en theaterprojecten. Twee jaar trekken door alle uithoeken van de wereld dreef hem er echter toe om film en fotografie, voorheen enkel hobby’s, verder uit te bouwen. Als professioneel muzikant zal hij het adagium van de Franse componist Claude Debussy (“Muziek is de ruimte tussen de noten”) ongetwijfeld kennen. Zijn debuutfilm Winter Nomads lijkt deze wijsheid namelijk op de voet te volgen: de documentaire wordt gekenmerkt door een grote mate van rust. Von Stürler toont lange, weidse shots van de kudde, bijeengehouden door de herders en hun honden. Het is prachtig te zien hoe bergdorpjes opeens zwartwit kleuren van de voorbijtrekkende schapen. Naast de panorama’s van schapen in de sneeuw zien we Pascal en Carole hun tentjes opzetten, vuur maken, praten met de baas of met boeren die liever niet willen dat de schapen over het land grazen. Zij doen dit alles echter met een ongekende beheersing. Nergens worden de motieven van de hoofdrolspelers ontleed: ze spreken zelden met elkaar of met bijstanders en doen niet uit de doeken waarom ze voor deze radicale afwijzing van het moderne leven hebben gekozen. Eerder wordt een inzicht getoond in de chemie tussen de oude leermeester Pascal en zijn licht rebelse leerlinge Carole. Niet zozeer door hun onderlinge gesprekken, maar eerder door het goedbedoelde geschreeuw van meester naar pupil en betekenisvolle blikken in de verte. Wat echter wel in het achterhoofd meespeelt tijdens het bekijken is de Bear Gryllz-vraag: zou de crew ook dit herdersleven hebben geleden tijdens het schieten van de documentaire?
Opvallend voor een muzikant-regisseur is dat het gebruik van muziek zeer spaarzaam is. Een enkele keer klinkt de folky gitaarmuziek van componiste Olivia Pedroli, maar verder horen we voornamelijk het ruizen van de wind door de bergen, het suizen van de snelweg in de verte, het meditatieve geluid van de schapenbellen en de stappen van de schapen. De soundscape draagt bij aan een onderdompeling in de roes van het landschap. Waar Pascal en Carole altijd op hun hoede moeten zijn om de kudde bijeen te houden, kan de kijker zich hullen in een gigantische schapenwollen deken.
